سيد محمد حسن بني هاشمي خميني
433
توضيح المسائل مراجع ( فارسي )
سيستانى : لازم است آن مال را به ولىّ او برساند و چنانچه پيش از رساندن مال به آنان تلف شود ، بايد عوض آن را بدهد ، ولى اگر مال در معرض تلف باشد و گرفتن مال از بچه براى حفظ و رساندن آن به ولىّ باشد ، اگر در نگهدارى يا رساندن آن كوتاهى نكند و تصرّف غير مجاز نيز نكند ، ضامن نيست ، و همچنين اگر امانت گذار ديوانه باشد . مكارم : مسأله هرگاه از بچه يا ديوانه چيزى را بطور امانت قبول كند اگر آن چيز مال خود آن بچه يا ديوانه است بايد به ولىّ او برساند و نمىتواند به خود او بازگرداند و اگر مال شخص ديگرى است بايد به صاحبش بدهد و در هر حال اگر آن مال تلف شود بايد عوض آن را بدهد ، ولى اگر كسى مالى را دست بچه يا ديوانهاى ببيند كه ممكن است از بين برود و آن را بگيرد و در نگهدارى آن كوتاهى نكند ضامن نيست . زنجانى : مسأله اگر چيزى را بدون اذن صاحبش از بچه يا ديوانه به طور امانت قبول كند بايد آن را به صاحبش بدهد و اگر آن چيز مال خود بچه يا ديوانه است و ولىّ او در امانت گذاشتن اجازه نداده باشد ، لازم است آن مال را به ولىّ او برساند ، و اگر آن مال تلف شود چه در رساندن مال به آنان كوتاهى كرده باشد يا كوتاهى نكرده باشد ضامن است و بايد عوض آن را بدهد ، مگر آن كه از جهت ترس تلف شدن و از بين رفتن مال ، آن را حفظ كرده باشد تا به صاحب يا ولىّ او رد كند و مال تلف شود كه در اين صورت ضامن نيست . مسأله 2330 كسى كه نمىتواند امانت را نگهدارى نمايد ، بنا بر احتياط واجب بايد قبول نكند ( 1 ) ولى اگر صاحب مال در نگهدارى آن عاجزتر باشد و كسى هم كه بهتر حفظ كند نباشد اين احتياط ، واجب نيست . اين مسأله ، در رسالهء آيت الله بهجت نيست ( 1 ) اراكى : جايز نيست چيزى را به امانت قبول كند . [ پايان مسأله ] گلپايگانى ، صافى : جايز نيست امانت را قبول كند مگر آن كه حال خود را به صاحب مال اظهار دارد . [ پايان مسأله ] خوئى ، تبريزى : مسأله كسى كه نمىتواند امانت را نگهدارى نمايد ، در صورتى كه امانتگذار ملتفت حال او نباشد بنا بر احتياط واجب بايد قبول نكند . سيستانى : بايد قبول نكند و اگر قبول كرد و تلف شد ، ضامن است . زنجانى : نبايد قبول كند ، مگر اين كه صاحب مال در نگهدارى آن از وى ناتوانتر بوده و كسى ديگر بهتر از امانت دار نتواند از مال نگهدارى كند . مكارم : مسأله كسى كه توانائى نگهدارى امانت را ندارد نبايد آن را قبول كند ، ولى اگر صاحب مال در نگهدارى آن عاجزتر باشد و كسى هم كه بهتر حفظ كند وجود نداشته باشد ، قبول كردن آن مانعى ندارد . مسأله 2331 اگر انسان به صاحب مال بفهماند كه براى نگهدارى مال او حاضر نيست ؛ چنانچه او مال را بگذارد و برود و اين شخص مال را برندارد و آن مال تلف شود ( 1 ) كسى كه امانت را قبول نكرده ضامن نيست ولى احتياط مستحبّ آن است كه اگر ممكن باشد آن را نگهدارى نمايد ( 2 ) ) *